على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3277
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
از تازى - كشتكار و زراعتكننده و كشاورز . مزارعة ( moz ra'at ) م . ع . با يكديگر كشاورزى كردن . و زمين را بر بعضى حاصل آن به كسى دادن كه تخم بر ذمهء مالك باشد زراع مثله . مزاريع ( m z ri ' ) ع . ج . مزروع . مزاريق ( m z riq ) ع . ج . مزراق . مزازة ( m z zat ) ا . ع . خوراكى كه يك جزء آن شيرين باشد و يك جزء ترش . و بسيارى و فراوانى . مزازة ( maz zat ) م . ع . مز مززا و مزازة ( از باب سمع ) : افزون گرديد . مزاع ( mazza ' ) ا . ع . خارپشت . مزاعة ( moz 'at ) ا . ع . ريزه و افتادهء از چيزى مانند ريزههاى پنبهء حلاجى شده . مزاعلة ( moz 'alat ) م . ع . زاعله مزاعلة و زعالا : از جاى بركند آن را . مزاعم ( maz 'em ) ا . ع . خصومت و منازعت . ق هذا امر فيه مزاعم . و نيز هر امر مشكوك كه طرف وثوق و اعتماد نباشد . يق : فى قول فلان مزاعم . مزاعمة ( moz 'amat ) م . ع . زاعمه مزاعمة : انبوهى كرد آن را و مزاحمت نمود . مزاق ( mez q ) ص . ع . ناقة مزاق : شتر مادهء نيك تيزرو . مزاكنة ( moz kanat ) م . ع . زاكنه مزاكنة : نزديك و برابر و همزانو نشست او را . و هذا الجيش يزاكن الفا : اين سپاه نزديك بهزار مىباشد . و نيز : فلان تزاكن بنى فلان : آن طايفه نزديك و همزانو مىنشستند اين طايفه را . و نيز مزاكنة : به گمان گفتن چيزى . مزالف ( maz lef ) ع . ج . مزلفة و ج . مزلف . مزاملة ( moz malat ) م . ع . دو لنگهء بار شتر را برابر كردن . مزامنة ( moz m nat ) ا . ع . بروزگار معامله كردن . يق : عاملته مزامنة كما يق : عاملته مشاهرة و مياومة . مزامير ( maz mir ) ع . ج مزمار . و مزمور . مزان ( mozz n ) ص . ع . آراسته . ج : مزاين و مزايين . مزاناة ( moz n t ) م . ع . با زن حرام جمع آمدن . زنا . مثله . و نيز بر حرامى جماع دادن زن . يق : هذه تزانى مزاناة و زناء . مزانحة ( moz nahat ) م . ع . همديگر را ستودن . مزانطة ( moz natat ) م . ع . زانط القوم مزانطة و زناطا : انبوهى كردند آن قوم . مزاوجة ( moz vajat ) م . ع . همديگر را جفت و قرين شدن . مزاوجت ( moz vajat ) ا . پ . مأخوذ از تازى . زناشوئى كردن . مزاود ( moz ved ) ا . ع . ج . مزود و مزواد و مزادة . و رقاب المزاود : لقبى است كه تازيان به غير خودشان مىدادهاند . مزاولة ( moz valat ) م . ع . استعمال ورزيدن در كارى و مروسيدن و رنج كشيدن در آن و ارادهء كارى كردن . زوال مثله . يق : زاوله مزاولة و زوالا : اى عالجه و حاوله و طالبه . مزاولت ( moz v lat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كوشش در چيزى و رسيدگى بكارى . مزاهر ( maz her ) ع . ج . مزهر . مزاهمة ( moz hamat ) م . ع . زاهمه مزاهمة : دشمنى كرد او را . و زاهم فلانا : محاكمه كرد فلان را . و زاهم زيدا : جدائى كرد از زيد و نزديك شد به زيد . و زاهم الرجل فى السير و البيع و الشراء : نزديك شد آن مرد در رفتار و خريد و فروش . و زاهم الخمسين : نزديك به پنجاه رسيد . مزايا ( maz y ) ع . ص . مزية . مزايا ( maz y ) ا . پ . مأخوذ از تازى - افزونيها و عطيهها و انعامها و بخششها . مزائد ( maz 'ed ) ع . ج . مزادة . مزايدت ( moz yadat ) و مزايده ( moz yade ) ا . پ . مأخوذ از تازى - افزودگى از طرفين . مزايلة ( moz yalat ) م . ع زايلة مزايلة و زيالا : مفارقت كرد از آن . مزاين ( maz yen ) و مزايين ( maz yin ) ع . ج . مزان . مزب ( mozebb ) و مزبب ( mozabbeb ) ا . ع مرد بسيار مال و توانگر . مزبد ( mozbed ) ص . ع . بحر مزبد : درياى مواج كفانداز . مزبر ( mezbar ) ا . ع . قلم و خامه . مزبرانى ( mazbar niyy ) ص . ع . رجل مزبرانى : مرد كلان دوش . و كذلك : اسد مزبرانى . مزبرة ( mazbarat ) ص . ع . ارض مزبرة : زمين زنبورناك . مزبرة ( mozebrat ) ا . ع . بلغت اهالى مراكش : كارد برنده . مزبرج ( mozabraj ) ص . ع . آراسته . يق : زبرج مزبرج اى مزين . مزبق ( mazabbaq ) ص . ع . درهم مزبق : اى مزأق . ر . مزابق .